Uw stem in de zaak
Spreekrecht: uw verhaal in de rechtszaal
In de rechtszaal gaat het vaak over de verdachte. Met spreekrecht mag u zelf vertellen wat het misdrijf met u heeft gedaan. U kiest zelf of u dat wilt.
Wat is spreekrecht?
Spreekrecht betekent dat u tijdens de rechtszaak mag vertellen wat het misdrijf met u heeft gedaan. Bijvoorbeeld hoe uw leven is veranderd, wat u voelt of wat u mist. De rechter en de verdachte luisteren.
Spreekrecht is een recht, geen plicht. U mag het gebruiken, maar het hoeft niet. Ook als u niets zegt, telt uw zaak even zwaar.
Wie mag spreken?
Spreekrecht geldt niet bij elk misdrijf. De wet noemt welke zaken het zijn. Het gaat vaak om ernstige misdrijven, zoals:
- zware mishandeling en ernstig geweld;
- zedenmisdrijven;
- misdrijven waarbij iemand is overleden;
- bepaalde andere misdrijven, zoals stalking of bedreiging.
Spreekrecht hebben:
- het slachtoffer zelf;
- nabestaanden, als het slachtoffer is overleden. De wet bepaalt welke familieleden dat zijn;
- soms een wettelijke vertegenwoordiger, bijvoorbeeld bij een kind.
Of spreekrecht in uw zaak geldt, hangt af van het misdrijf waarvoor de verdachte terechtstaat. Een advocaat kan dat voor u nagaan. Lees ook uw rechten, stap voor stap.
Waarover mag u spreken?
U mag vertellen over de gevolgen van het misdrijf voor u. U mag ook zeggen wat u vindt van de verdachte, het bewijs of de straf die volgens u passend is. Dat is in de wet zo geregeld.
De rechter blijft wel de baas in de rechtszaal. Die kan u vragen om bij het onderwerp te blijven. De rechter beslist zelf over schuld en straf.
Drie manieren om uw verhaal te doen
- Zelf spreken in de rechtszaal.
- Iemand anders laten voorlezen, bijvoorbeeld uw advocaat of iemand die u vertrouwt.
- Een schriftelijke verklaring laten toevoegen aan het dossier. Dat heet een schriftelijke slachtofferverklaring.
U mag ook beginnen met zelf spreken en halverwege iemand anders laten verder lezen.
Hoe bereidt u zich voor?
- Geef op tijd aan het Openbaar Ministerie door dat u wilt spreken. Uw advocaat of Slachtofferhulp Nederland kan helpen.
- Schrijf uw tekst op. Lees hem een paar keer hardop.
- Vraag of u de rechtszaal vooraf mag zien.
- Bespreek of u de verdachte wilt zien. Soms zijn er afspraken mogelijk over waar u zit.
- Neem iemand mee die u steunt.
Wat doet een advocaat?
Een ervaren advocaat van Slachtofferrecht kan:
- nagaan of u spreekrecht heeft;
- uw tekst met u doornemen;
- de tekst voor u voorlezen als u dat wilt;
- naast u zitten tijdens de zitting.
Misschien betaalt de overheid uw advocaat. Lees meer over een gratis slachtofferadvocaat.
Hulp vragen
Wilt u weten of u spreekrecht heeft, of wilt u hulp bij uw verklaring? Neem contact op. Op de contactpagina ziet u of verzenden beschikbaar is.
Vragen over juridische hulp
Is een slachtofferadvocaat gratis?
Vaak wel. Bij ernstig lichamelijk of psychisch letsel door een gewelds- of zedenmisdrijf kan de overheid uw advocaat betalen, ongeacht uw inkomen. Dat kan ook voor nabestaanden. De verdachte moet bekend zijn bij justitie en u moet voldoen aan de voorwaarden voor een tegemoetkoming van het Schadefonds (artikel 44 lid 4 Wet op de rechtsbijstand). De Raad voor Rechtsbijstand beslist; de advocaat moet voor deze zaken zijn ingeschreven. Lees meer over een gratis slachtofferadvocaat.
En als ik geen ernstig letsel heb?
Dan kunt u gesubsidieerde rechtsbijstand krijgen als uw inkomen en vermogen binnen de grenzen vallen. Soms betaalt u een eigen bijdrage. Gaat het alleen om uw vordering tot schadevergoeding in de strafzaak en voldoet u aan de financiële voorwaarden? Dan kan de eigen bijdrage vervallen (artikel 44 lid 3 Wet op de rechtsbijstand). Doe de check voor een eerste indruk.
Wat doet een slachtofferadvocaat voor mij?
Een advocaat legt uw rechten uit en staat u bij. Bijvoorbeeld bij de aangifte, het inzien van het dossier, het vragen van schadevergoeding en in de rechtszaal. Bij Slachtofferrecht werken ervaren advocaten die gespecialiseerd zijn in slachtofferrecht.